PWA vs. Native Ilova: Loyihangiz Uchun Raqamli Tarozilarni Tortish

Sizga mobil mavjudlik kerak, lekin qaysi yo‘lni tanlashingiz aniq emasmi? Bu zamonaviy biznes egasi sifatida eng hal qiluvchi texnologik qararlardan biridir. Bir tomonda, tez, kuchli va har qanday qurilmada ishlaydigan veb-ilova. Ikkinchi tomonda, telefonning o‘ziga xos imkoniyatlaridan to‘liq foydalanadigan, app store’lar orqali tarqatiladigan mahsulot. PWA vs native app muhokamasi nafaqat texnologik tanlov, balki biznes strategiyasi, byudjet va mijozlar bilan aloqa haqidagi tanlovdir. Keling, bu ikki yondashuvni chuqur o‘rganib, loyihangiz uchun eng to‘g‘ri qarorni topamiz.

Nega Bu Taqqoslash Muhim?

2026 yilga kelib, foydalanuvchilarning diqqatini jalb qilish avvalgidan ham qiyinlashdi. O‘rtacha foydalanuvchi kuniga 3-4 soatni mobil qurilmalarda o‘tkazadi, ammo vaqtning 90% atrofini faqat 5-10 ta sevimli ilovasida sarflaydi. Statistikaga ko‘ra (DataReportal, 2025), mobil trafik butun internet trafigining 75% dan ortig‘ini tashkil qiladi. Bu shuni anglatadiki, sizning biznesingiz mobil qurilmada samarali, tez va yoqimli tajriba taqdim eta olmasa, siz raqobatdoshlamingizdan ortda qolasiz.

Ammo savol shunda: bu tajribani qanday yaratish kerak? Mobile app development sohasida ikki asosiy yo‘nalish mavjud: progressive web app (PWA) va native ilovalar. Har ikkalasi ham o‘zining kuchli va zaif tomonlariga ega. Ushbu maqolada biz ularni batafsil tahlil qilamiz, haqiqiy raqamlar va misollar bilan tushuntiramiz, shunda siz o‘z biznesingiz kontekstida eng maqsadga muvofiq qarorni qabul qila olasiz.

Variant A: Progressiv Veb-Ilova (PWA) Chuqur Tahlili

Progressiv veb-ilova – bu oddiy veb-saytning kuchli va funksional versiyasi bo‘lib, u mobil ilovaga o‘xshash tajribani veb-brauzer orqali taqdim etadi. U "progressiv" deb ataladi, chunki u har qanday qurilmada va har qanday sharoitda ishlashi uchun mo‘ljallangan.

PWA Nimadan Iborat?

• Veb-texnologiyalar asosida qurilgan: HTML, CSS va JavaScript yordamida ishlab chiqiladi.
• Brauzerda ishlaydi: App Store yoki Google Play’dan yuklab o‘lish shart emas.
• Ofllayn rejimda ishlash qobiliyati: Xizmat ishchilari (Service Workers) texnologiyasi tufayli internet bo‘lmaganda ham ba’zi kontent va funksiyalarni ko‘rish mumkin.
• Uy ekraniga qo‘shish: Brauzer menyusidan "Uy ekraniga qo‘shish" tugmasi orqali ilova sifatida o‘rnatiladi.

PVA ning Afzalliklari (Pros)

✅ Bir marta ishlab chiqish, hamma joyda ishlatish: Bitta kod bazasi butun veb, Android va iOS platformalarida ishlaydi. Bu app development cost xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi va loyihani amalga oshirish vaqtini qisqartiradi.

✅ App Store’dan mustaqillik: Yuklab o‘lish jarayoni yo‘q, yangilanishlar darhol barcha foydalanuvchilarga yetib boradi. Bu sizga to‘lovlar va tasdiqlash jarayonlaridan xoli bo‘lish imkonini beradi.

✅ Qidiruv tizimlari tomonidan indekslanadi: PWA oddiy veb-sayt kabi Google qidiruv natijalarida paydo bo‘ladi, bu yangi foydalanuvchilarni jalb qilishda katta imkoniyat yaratadi.

✅ Oson tarqatish va ulashish: Ilovani yuklab o‘lish uchun havolani yuborish kifoya. Bu, ayniqsa, O‘zbekistonda, foydalanuvchilar yangi ilovalarni yuklab olishda ehtiyotkor bo‘lishi mumkin bo‘lgan hududlarda afzaldir.

✅ Kichik hajm: Butun ilova emas, balki zarur bo‘lgan qismlari yuklanadi, bu telefon xotirasini tejaydi va tez ishga tushadi.

PVA ning Kamchiliklari (Cons)

❌ Cheklangan qurilma funksiyalari: Bluetooth Low Energy, NFC, kuchli orqa fon jarayonlari, murakkab grafika (3D o‘yinlar) kabi ilg‘or funksiyalarga kirish cheklangan yoki umuman yo‘q.

❌ Platforma interfeysidan chetlash: iOS va Android ilovalariga xos bo‘lgan gesturalar, animatsiyalar va dizayn standartlaridan (Material Design, Human Interface Guidelines) to‘liq foydalana olmaydi.

❌ Brending va ishonch muammolari: Foydalanuvchilar App Store va Google Play’dagi ilovalarga ko‘proq ishonch bildiradi. Uy ekraniga qo‘shilgan PVA ba’zan "ikkinchi darajali" ilova sifatida qaralishi mumkin.

❌ iOS’da cheklovlar: Apple PVA imkoniyatlarini cheklab qo‘ygan. Masalan, iOS’da Push-bildirishnomalar faqat Safari brauzerida ishlaydi va ba’zi offline funksiyalar cheklangan.

Variant B: Native (Mahalliy) Ilova Chuqur Tahlili

Native ilova – bu ma’lum bir operatsion tizim (iOS yoki Android) uchun maxsus yozilgan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri qurilma resurslari va platforma imkoniyatlaridan foydalanadigan dastur. iOS uchun Swift yoki Objective-C, Android uchun esa Kotlin yoki Java dasturlash tillarida yoziladi.

Native Ilova Nimadan Iborat?

• Platformaga xos tillarda ishlab chiqilgan: Har bir OS uchun alohida kod yoziladi.
• App Store orqali tarqatiladi: Rasmiy do‘konlar orqali yuklab olinadi va o‘rnatiladi.
• To‘liq qurilma imkoniyatlaridan foydalanadi: Kamera, GPS, mikrofon, sensorlar, kontaktlar ro‘yxati va boshqalarga bemalol kirish huquqi mavjud.
• Yuqori ishlash tezligi: Kod to‘g‘ridan-to‘g‘ri protsessor bilan ishlaydi, bu uni juda tez va samarali qiladi.

Native Ilovaning Afzalliklari (Pros)

✅ Mukammal ishlash va silliq interfeys: Ilova qurilma protsessori va grafika tizimi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri integratsiyalashgan, natijada maksimal tezlik va foydalanuvchiga yoqimli, tabiiy hissiyot beradi.

✅ Qurilmaning barcha funksiyalariga kirish: Ilg‘or xususiyatlar, masalan, Apple Pay/Google Pay, arttirilgan reallik (AR), fon’da joylashuvni kuzatish, sog‘liqni saqlash ma’lumotlariga kirish va boshqalar faqat native ilovalar uchun ochiq.

✅ Foydalanuvchi ishonchi va an’anaviy tarqatish: Ilovalar rasmiy do‘konlarda tasdiqlanadi, bu xavfsizlik va sifat kafolatini beradi. Do‘konlar o‘zlari kuchli marketing kanallari hisoblanadi.

✅ Shaxsiylashtirilgan foydalanuvchi tajribasi (UX): Har bir platformaning (iOS va Android) o‘ziga xos dizayn qoidalariga to‘liq rioya qilish mumkin, bu foydalanuvchilarga tanish va qulay muhit yaratadi.

✅ Offlayn ishlash: Ma’lumotlarni to‘liq saqlash va internet bo‘lmaganda ham murakkab operatsiyalarni bajarish imkoniyati.

Native Ilovaning Kamchiliklari (Cons)

❌ Yuqori rivojlanish narxi va vaqti: Har bir platforma uchun alohida dasturchilar guruhi va alohida loyiha kerak bo‘ladi. Bu app development cost ni ikki baravar oshiradi.

❌ Murakkab yangilash jarayoni: Har bir yangi versiya foydalanuvchilarga yetib borishi uchun app store’lar tomonidan ko‘rib chiqilishi va tasdiqlanishi kerak. Foydalanuvchilar yangilashni o‘zlari o‘rnatishi shart.

❌ Do‘kon qoidalariga qaramlik: Ilovangizni chiqarish va yangilash Apple va Google kompaniyalarining qat’iy qoidalariga bo‘ysunadi, ular ba’zan rad etish yoki kechiktirishlarga olib kelishi mumkin.

❌ Yuklab olish to‘siqlari: Foydalanuvchi ilovani topishi, yuklab olishi va o‘rnatishi kerak. Bu konversiya bosqichida odamlarning bir qismini yo‘qotishga olib keladi.

PWA vs Native Ilova: Qiyosiy Jadval

Quyidagi jadval orqali ikkala yondashuvning asosiy parametrlari bo‘yicha farqlarini bir ko‘zda ko‘rishingiz mumkin.

Qaror Qabul Qilish Mexanizmi: "Agar... bo‘lsa, PWA ni tanlang. Agar... bo‘lsa, Native ni tanlang."

Har bir loyiha o‘ziga xos. Quyidagi savollarga javob berish sizga to‘g‘ri yo‘nalishni tanlashda yordam beradi.

PWA ni tanlang, agar:

• Byudjet va vaqt cheklangan bo‘lsa: Tez va nisbatan arzon narxda mobil mavjudlikni ta’minlash zarur.
• Asosiy maqsad kontent yetkazish yoki onlayn savdo bo‘lsa: Sizning veb-saytingiz asosiy platforma, siz uning mobil versiyasini yaxshilamoqchisiz.
• Keng auditoriyaga tez yetishish muhim bo‘lsa: SEO orqali yangi mijozlarni jalb qilish va ularga ilovani yuklab o‘lish talabisiz darhol xizmat ko‘rsatish istagi bormi?
• Ilova funksiyalari oddiy bo‘lsa: Mahsulot katalogi, yangiliklar portal, onlayn bron qilish, kontakt forması kabi veb-bazali vazifalar bajarilsa.
• Platformalararo bir xillik muhim bo‘lsa: Bitta kod bazasi orqali barcha qurilmalarda bir xil tajribani taqdim etish istagi.

Native Ilovani tanlang, agar:

• Ishlash tezligi va silliq animatsiyalar hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lsa: O‘yinlar, moliya ilovalari, real vaqt ma’lumotlari bilan ishlaydigan dasturlar.
• Qurilmaning ilg‘or funksiyalaridan foydalanish zarur bo‘lsa: AR/VR, murakkab grafika qayta ishlash, doimiy fon’da joylashuv kuzatish, NFC to‘lovlari, sog‘liq ma’lumotlarini o‘qish.
• Foydalanuvchi ishonchi va sodiqligi ustuvor bo‘lsa: App Store’dagi mavjudlik sizning brendingingizning ajralmas qismi hisoblansa.
• Murakkab oflayn ishlash talab qilinsa: Internet bo‘lmaganda ham ma’lumotlarni yozish, tahrirlash va saqlash imkoniyati kerak bo‘lsa.
• Byudjet va vaqt resurslari yetarli bo‘lsa: Yuqori sifatli mahsulot yaratish uchun investitsiya qilishga tayyor bo‘lsangiz.

Bizning Tavsiyamiz: Qat’iy "Yoki/Yoki" Emas, Balki "Va"

PWA vs native app – qaysi biri yaxshiroq? Haqiqiy javob: "Bu sizning biznes ehtiyojlaringizga bog‘liq". Ammo 2026 yil vaziyatida eng maqbul strategiya aralash yondashuv bo‘lishi mumkin.

1. Boshlang‘ich bosqichda PWA bilan start oling. Bu sizga biznes modelingizni tekshirish, auditoriyangizni tushunish va mobil bozorga tez kirish imkonini beradi. Bu app development cost ni tejash va riskni minimallashtirishning ajoyib usuli.
2. Talab o‘sishi va funksional kengayish zarurati tug‘ilganda, native ilovaga o‘ting. Agar PWA orqali sizning mobil foydalanuvchilaringiz soni keskin o‘sib, ular ilg‘or funksiyalar talab qila boshlasa, unda native ilova ishlab chiqishga investitsiya qilishning vaqti keldi.

Gartner (2025) ma’lumotlariga ko‘ra, yetakchi kompaniyalarning 60% dan ortig‘i